محمود الشهابي الخراساني

مقدمة 8

ادوار فقه ( فارسي )

به نظر رسيده كه وقتي همه و زماني برخي و شايد گاهي يكي از آنها در اين اوراق آورده شده و شايد هم اقوالي ديگر درباره همان موضوع بوده كه از اصل به نظر نويسنده نرسيده و يا به ياد او نبوده است . به هر حال نقل يك يا چند قول از آن جمله دليل بر اين نباشد كه بقيه اقوال مربوط از نظر نگذشته يا در نظر نبوده و هم بدان استناد واستدلال نشود كه آن قول منقول ، بر گزيده و مختار اينجانب مي باشد ( مگر به اختيار آن تصريح شده باشد ) بلكه از باب رعايت اختصار و يا از باب مزيّت و رجحاني كه لا اقل از راه شهرت يا از جهت ندرت ، در آن مينموده بر آن قول اقتصار رفته است . 11 - كتبي كه ، مستقيم يا غير مستقيم ، در تأليف اين كتاب ، مورد استفاده و نقل شده شايد تاكنون در حدود سيصد جلد باشد . چون در موقع نقل از اين كتب ، رعايت امانت را ، از تكرار احتراز نشده و بنام آنها تصريح به عمل آمده است آوردن فهرست نام و شمردن آنها در آغاز اين جلد ضرورتي ندارد بعلاوه نسبت بمجلّدات ضميمه اين مجلّد كتبي ديگر مورد استفاده و اقتباس و در دست مراجعه و اقتناص است پس فهرست مآخذ فعلي نسبت بدوره اين تأليف فهرستي ناقص خواهد بود . اگر خدا بخواهد شايد در آخرين مجلّد اين مجموعه ، همه مأخذ آن با روش و طرزي مفيد ياد و تعديد شود . 12 - در قسمتهاي تاريخي اين مجموعه تحوّلاتي كه براي فقه در اسلام بهم رسيده و صورت تاريخي به خود گرفته ، زشت بوده يا زيبا ، درست بوده يا نادرست حق بوده يا باطل ، و هم اشخاصي كه در عصر خود بفتوى و فقاهت انتساب و بدين عنوان و سمت ، اشتهار يافته و شايد مبدء عقيده و مذهبي شناخته شده اند ناگزير كم و بيش بايد در اين اوراق ، منعكس و معلوم گردند تا گذشته فقه و فقهاء تا حدي چنان كه بوده است نموده شود . پس صرف نقل اين گونه امور بر عقيده شخصي نويسنده در آن باره دلالتي ندارد و نبايد نقل و اعلان آن از جزم و اذعان بدان ، كاشف شناخته شود